{"id":1356,"date":"2026-01-13T03:57:08","date_gmt":"2026-01-13T00:57:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/?p=1356"},"modified":"2026-01-13T03:57:08","modified_gmt":"2026-01-13T00:57:08","slug":"2025-dunyanin-sukunet-aradigi-bir-yil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/2026\/01\/13\/2025-dunyanin-sukunet-aradigi-bir-yil\/","title":{"rendered":"2025: D\u00fcnyan\u0131n S\u00fck\u00fbnet Arad\u0131\u011f\u0131 Bir Y\u0131l"},"content":{"rendered":"<h3><b>2025: D\u00fcnyan\u0131n S\u00fck\u00fbnet Arad\u0131\u011f\u0131 Bir Y\u0131l<\/b><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Takvimler 2025\u2019i geride b\u0131rak\u0131rken, insan ister istemez durup soruyor:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bu y\u0131l bize ne \u00f6\u011fretti?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">D\u00fcnya i\u00e7in kolay bir y\u0131l olmad\u0131\u2026<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ama belki de tam bu y\u00fczden, do\u011fru sorular\u0131 sormak i\u00e7in en uygun zaman \u015fimdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">2025, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte belirsizliklerin y\u0131l\u0131 olarak haf\u0131zalara kaz\u0131nd\u0131. Sava\u015flar sona ermedi; yaln\u0131zca yer de\u011fi\u015ftirdi. G\u00fc\u00e7 dengeleri yeniden tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131, uluslararas\u0131 sistem bir kez daha \u201cadil mi?\u201d sorusuyla y\u00fczle\u015fti. Enerji, g\u0131da ve g\u00fcvenlik ba\u015fl\u0131klar\u0131, d\u00fcnyan\u0131n ortak g\u00fcndemi olmaya devam etti. B\u00fcy\u00fck devletlerin rekabeti, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fclkelerin hayatlar\u0131n\u0131 do\u011frudan etkiledi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bu y\u0131l, k\u00fcresel vicdan\u0131n en a\u011f\u0131r s\u0131navlardan ge\u00e7ti\u011fi d\u00f6nemlerden biri oldu. Sava\u015flar art\u0131k sadece cephelerde de\u011fil; ekranlarda, mahkeme salonlar\u0131nda ve diplomasi masalar\u0131nda da s\u00fcr\u00fcyor.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rusya\u2013Ukrayna sava\u015f\u0131, 2025\u2019te de sona ermedi. Cephe hatt\u0131 zaman zaman de\u011fi\u015fse de kaybeden taraf hep siviller oldu. Avrupa\u2019n\u0131n ortas\u0131nda s\u00fcren bu sava\u015f, enerji krizlerini derinle\u015ftirdi, g\u0131da fiyatlar\u0131n\u0131 y\u00fckseltti ve \u201ck\u00fcresel bar\u0131\u015f\u201d s\u00f6ylemlerinin ne kadar k\u0131r\u0131lgan oldu\u011funu bir kez daha ortaya koydu. B\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler masada strateji konu\u015furken, milyonlarca insan belirsizlik i\u00e7inde ya\u015famaya devam etti.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ancak 2025\u2019in d\u00fcnya vicdan\u0131nda en derin yaray\u0131 a\u00e7an ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, \u0130srail\u2019in Filistin\u2019de s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc i\u015fgal ve sald\u0131r\u0131lar oldu. Kad\u0131nlar\u0131n, \u00e7ocuklar\u0131n ve sivillerin hedef al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde ya\u015fand\u0131. Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131\u2019n\u0131n, \u0130srail\u2019in sava\u015f su\u00e7u i\u015fledi\u011fine dair kararlar\u0131na ra\u011fmen pratikte hi\u00e7bir yapt\u0131r\u0131m uygulanamamas\u0131, uluslararas\u0131 hukukun kimler i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011fu sorusunu yeniden g\u00fcndeme ta\u015f\u0131d\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u00d6zellikle ABD\u2019nin a\u00e7\u0131k ve \u00f6rt\u00fcl\u00fc bask\u0131lar\u0131, \u0130srail\u2019e y\u00f6nelik yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engel olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131. Hukuk vard\u0131; ancak g\u00fc\u00e7 dengeleri hukukun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti. Kararlar al\u0131nd\u0131, raporlar haz\u0131rland\u0131, a\u00e7\u0131klamalar yap\u0131ld\u0131; fakat sahada de\u011fi\u015fen pek bir \u015fey olmad\u0131. Bu tablo, \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc olan\u0131n dokunulmazl\u0131\u011f\u0131\u201d ger\u00e7e\u011fini t\u00fcm \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">2025, bu y\u00f6n\u00fcyle yaln\u0131zca sava\u015flar\u0131n de\u011fil, uluslararas\u0131 sistemin samimiyetinin de sorguland\u0131\u011f\u0131 bir y\u0131l oldu. \u0130nsan haklar\u0131 s\u00f6ylemleri, mazlumlar s\u00f6z konusu oldu\u011funda neden ask\u0131ya al\u0131n\u0131yor? Ayn\u0131 ihlal, farkl\u0131 \u00fclkeler taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda neden farkl\u0131 muamele g\u00f6r\u00fcyor? D\u00fcnya, bu sorulara ikna edici cevaplar veremedi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">K\u00fcresel kriz ba\u015fl\u0131klar\u0131 bununla da s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131. \u0130klim krizi ve \u00e7evresel felaketler, 2025\u2019te neredeyse s\u0131radanla\u015ft\u0131. A\u015f\u0131r\u0131 s\u0131caklar, b\u00fcy\u00fck orman yang\u0131nlar\u0131, seller ve kurakl\u0131k; d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok b\u00f6lgesinde art\u0131k \u201cola\u011fan haber\u201d h\u00e2line geldi. \u0130klim zirvelerinde verilen s\u00f6zler, sahadaki ger\u00e7eklerle \u00f6rt\u00fc\u015fmedi. En az sorumlulu\u011fu olan \u00fclkeler ve toplumlar, en a\u011f\u0131r bedelleri \u00f6demeye devam etti. Bu durum, \u00e7evre adaleti kavram\u0131n\u0131 da yeniden tart\u0131\u015fmaya a\u00e7t\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ekonomik e\u015fitsizlikler ise daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2le geldi. Enflasyon, hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve gelir adaletsizli\u011fi; yaln\u0131zca geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde de\u011fil, Bat\u0131\u2019n\u0131n merkezinde de ciddi toplumsal huzursuzluklara yol a\u00e7t\u0131. Orta s\u0131n\u0131f\u0131n erimesi, gen\u00e7lerin gelecek kayg\u0131s\u0131 2025\u2019in sessiz ama yayg\u0131n sorunlar\u0131 aras\u0131nda yer ald\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Buna dijital d\u00fcnyadaki etik tart\u0131\u015fmalar da eklendi. Yapay zek\u00e2 ve b\u00fcy\u00fck veri h\u0131zla geli\u015firken, mahremiyet, manip\u00fclasyon ve dezenformasyon riski artt\u0131. Ger\u00e7e\u011fin algoritmalar aras\u0131nda kayboldu\u011fu bir \u00e7a\u011fda, do\u011fru bilgiye ula\u015fmak her zamankinden daha zor h\u00e2le geldi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ve belki de y\u0131l\u0131n en ac\u0131 ger\u00e7e\u011fi \u015fuydu: Adaletin terazisi h\u00e2l\u00e2 g\u00fc\u00e7 merkezlerinde tutuluyor.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">T\u00fcm bu karanl\u0131k tabloya ra\u011fmen, 2025 yaln\u0131zca krizlerin ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n y\u0131l\u0131 olmad\u0131. Umudu tamamen d\u0131\u015flayan bir d\u00f6nem de ya\u015fanmad\u0131. Bilim ve teknolojide \u00f6zellikle sa\u011fl\u0131k ve yapay zek\u00e2 alanlar\u0131nda kaydedilen ilerlemeler, insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fine dair iyimserli\u011fi diri tuttu. Hastal\u0131klar\u0131n te\u015fhis ve tedavisinde at\u0131lan yeni ad\u0131mlar, ya\u015fam kalitesini art\u0131rmaya y\u00f6nelik \u00e7\u00f6z\u00fcmler ve teknolojinin insan hayat\u0131na do\u011frudan dokunan y\u00f6nleri, zor zamanlarda bile ilerlemenin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6sterdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">K\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte ya\u015fanan afetler kar\u015f\u0131s\u0131nda sergilenen dayan\u0131\u015fma \u00f6rnekleri de dikkat \u00e7ekiciydi. Farkl\u0131 \u00fclkelerden gelen yard\u0131m ekipleri, sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7abalar\u0131 ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc hareketler, t\u00fcm ayr\u0131\u015fmalara ra\u011fmen ortak ac\u0131larda birle\u015filebildi\u011fini ortaya koydu. Bu tablo, \u201cinsanl\u0131k \u00f6lmedi\u201d c\u00fcmlesini sadece bir temenni olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p somut bir ger\u00e7e\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">2025\u2019te toplumlar\u0131n vicdan refleksi bir\u00e7ok co\u011frafyada kendini hissettirdi. Filistin ba\u015fta olmak \u00fczere mazlum halklar i\u00e7in d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131nda y\u00fckselen sivil tepkiler, resm\u00ee politikalar\u0131n \u00f6tesinde bir k\u00fcresel halk bilincinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu. Sokaklar, meydanlar ve \u00fcniversiteler; sessiz kalmayan insanlar\u0131n sesiyle doldu. Bu tepkiler, karar mekanizmalar\u0131n\u0131 hemen de\u011fi\u015ftirmese de tarihe d\u00fc\u015f\u00fclen g\u00fc\u00e7l\u00fc bir not oldu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Yerel d\u00fczeyde ise dayan\u0131\u015fma ve topluluk bilinci daha da g\u00fc\u00e7lendi. B\u00fcy\u00fck krizler kar\u015f\u0131s\u0131nda merkezi sistemlerin yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 anlarda, insanlar birbirine daha fazla tutundu. G\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck faaliyetleri, yerel inisiyatifler ve k\u00fc\u00e7\u00fck ama etkili \u00e7\u00f6z\u00fcmler, umudun h\u00e2l\u00e2 canl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sanat, edebiyat ve d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyas\u0131nda daha sorgulay\u0131c\u0131, daha insani bir dil \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131. \u0130nsanlar daha \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnmeye, daha az t\u00fcketmeye y\u00f6neldi. G\u00fcr\u00fclt\u00fcn\u00fcn artt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnyada, s\u00fck\u00fbnet aray\u0131\u015f\u0131 daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2le geldi. Belki de 2025, insanl\u0131\u011fa en \u00e7ok \u201cdurup d\u00fc\u015f\u00fcnmenin\u201d \u00f6nemini hat\u0131rlatt\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bu k\u00fcresel tablo i\u00e7inde T\u00fcrkiye de 2025\u2019te jeopolitik konumu nedeniyle zor bir denge i\u00e7inde kald\u0131. B\u00f6lgesel gerilimler, ekonomik bask\u0131lar ve zaman zaman adil olmayan uluslararas\u0131 tutumlar, \u00fclkemizin elini zorla\u015ft\u0131rd\u0131. T\u00fcrkiye\u2019nin hakl\u0131 tezlerinin yeterince kar\u015f\u0131l\u0131k bulmad\u0131\u011f\u0131 anlar ya\u015fand\u0131. Bu durum, yaln\u0131zca bir d\u0131\u015f politika meselesi de\u011fil; k\u00fcresel sistemdeki \u00e7ifte standard\u0131n da a\u00e7\u0131k bir yans\u0131mas\u0131yd\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">2025, insanl\u0131\u011fa \u00e7ok \u015fey kazand\u0131ran bir y\u0131l olmad\u0131; ancak \u00e7ok \u015fey hat\u0131rlatan bir y\u0131l oldu. G\u00fcc\u00fcn adaleti de\u011fil, adaletin g\u00fcc\u00fc konu\u015fulmad\u0131k\u00e7a d\u00fcnyan\u0131n huzur bulamayaca\u011f\u0131 bir kez daha g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Sava\u015flar\u0131n, krizlerin ve \u00e7ifte standartlar\u0131n ortas\u0131nda, insan olman\u0131n ne anlama geldi\u011fi yeniden sorguland\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bu y\u0131l bize \u015funu \u00f6\u011fretti: Sessiz kalmak tarafs\u0131zl\u0131k de\u011fildir. G\u00f6rmezden gelmek masumiyet de\u011fildir. Ve umut, ancak emek verilirse ayakta kal\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">2025; g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc bol, s\u00fck\u00fbneti az bir y\u0131l olarak haf\u0131zalara kaz\u0131nd\u0131. Ancak belki de tam bu y\u00fczden, insanl\u0131k i\u00e7in bir i\u00e7 muhasebe y\u0131l\u0131 oldu. \u015eimdi \u00f6n\u00fcm\u00fczde duran soru net: Ayn\u0131 hatalar\u0131 daha y\u00fcksek sesle mi tekrar edece\u011fiz, yoksa daha az ba\u011f\u0131r\u0131p daha \u00e7ok anlayan bir d\u00fcnya m\u0131 kuraca\u011f\u0131z?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Cevap, yine insanl\u0131\u011f\u0131n vicdan\u0131nda sakl\u0131.<\/span><\/p>\n<p>Osman DEM\u0130R<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2025: D\u00fcnyan\u0131n S\u00fck\u00fbnet Arad\u0131\u011f\u0131 Bir Y\u0131l Takvimler 2025\u2019i geride b\u0131rak\u0131rken, insan ister istemez durup soruyor: Bu y\u0131l bize ne \u00f6\u011fretti? D\u00fcnya i\u00e7in kolay bir y\u0131l olmad\u0131\u2026 Ama belki de tam bu y\u00fczden, do\u011fru sorular\u0131 sormak i\u00e7in en uygun zaman \u015fimdi. 2025, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte belirsizliklerin y\u0131l\u0131 olarak haf\u0131zalara kaz\u0131nd\u0131. Sava\u015flar sona ermedi; yaln\u0131zca yer de\u011fi\u015ftirdi. G\u00fc\u00e7 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1357,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-1356","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kirsehir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1356","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1356"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1356\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1358,"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1356\/revisions\/1358"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1357"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1356"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}