{"id":221,"date":"2025-09-12T04:10:58","date_gmt":"2025-09-12T01:10:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/?p=221"},"modified":"2025-10-12T21:24:35","modified_gmt":"2025-10-12T18:24:35","slug":"12-eylul-1980-darbesiyle-basimiza-neler-geldi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/2025\/09\/12\/12-eylul-1980-darbesiyle-basimiza-neler-geldi\/","title":{"rendered":"12 EYL\u00dcL 1980 DARBES\u0130YLE BA\u015eIMIZA NELER GELD\u0130?"},"content":{"rendered":"<div dir=\"auto\"><strong>12 EYL\u00dcL 1980 DARBES\u0130YLE BA\u015eIMIZA NELER GELD\u0130?<\/strong><\/div>\n<div dir=\"auto\">\u00c7ok yaz\u0131ld\u0131, \u00e7ok irdelemeler, de\u011ferlendirmeler oldu ya, i\u015fin bilimsel ve de derli toplu bir \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi h\u00e2l\u00e2 yap\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Biz bu 12 Eyl\u00fcl g\u00fcn\u00fc, o darbenin 45. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde de\u011ferli bilim insan\u0131 Prof. Dr. \u00c7etin Yetkin&#8217;in &#8220;T\u00fcrkiye&#8217;de Asker\u00ee Darbeler ve Amerika&#8221; adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n (Yeniden Anadolu ve Rumeli M\u00fcdafaa-i Hukuk Yay\u0131nlar\u0131) 12 Eyl\u00fcl&#8217;le ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden az bilinir bilgiler, \u00f6zel hat\u0131rlatmalar ve de\u011ferlendirmeler sunaca\u011f\u0131z.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u00d6nce o darbeyi yapan Kenan Evren&#8217;in darbeden sonra yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmadan bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc sunal\u0131m: &#8220;Art\u0131k vatanda\u015f \u00f6yle bir hale gelecekti ki &#8216;L\u00e2net olsun, ne gelirse gelsin, yeter ki soka\u011fa rahat \u00e7\u0131kal\u0131m&#8217; diyecekti.&#8221;<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ve 12 Eyl\u00fcl&#8217;de ikinci kez darbeyle indirilen Ba\u015fbakan S\u00fcleyman de do\u011frulad\u0131 bu durumu:<\/div>\n<div dir=\"auto\">&#8220;Generaller m\u00fcdahale ortam\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 bekliyor ve istiyordu. Ertesi g\u00fcn\u00fc yap\u0131lacak darbeye &#8216;\u0130yi oldu&#8217; diyebilmesi i\u00e7in halk bunca kana il\u00e2veten daha \u00e7ok bunalt\u0131lmal\u0131 idi.&#8221;<\/div>\n<div dir=\"auto\">Evet, vatanda\u015f bu ruh halinde, bu \u00e7aresizlikte, bu beklentide idi. 12 Eyl\u00fcl olunca derinden bir &#8220;Oh&#8221; da \u00e7ekti, bu oh&#8217;un bir manip\u00fclasyon oldu\u011funu anlamadan, ya da anlamazl\u0131\u011fa gelerek.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Peki, oldu da ne oldu, neler geldi ba\u015f\u0131m\u0131za, ne yaralar-bel\u00e2lar a\u00e7\u0131ld\u0131 \u00fclkenin ba\u015f\u0131na?<\/div>\n<div dir=\"auto\">&#8211; Yunanistan&#8217;\u0131 NATO&#8217;nun asker\u00ee kanad\u0131na d\u00f6nd\u00fcrd\u00fc Kenan Evren y\u00f6netimi. Hem de kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir \u00f6d\u00fcn almadan&#8230;<\/div>\n<div dir=\"auto\">&#8211; 1983 se\u00e7imleri&#8230; ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217;n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini yans\u0131tmakla tan\u0131nan Wall Street Journal gazetesinin 26 A\u011fustos 1983 g\u00fcnl\u00fc say\u0131s\u0131nda yer alan makalede \u015f\u00f6yle deniliyordu: &#8220;Amerikan diplomasisinin T\u00fcrk generallerinden bilmelerini kesinlikle istedi\u011fi nokta \u015fudur: Toplumda bir gerginlik yarat\u0131lmadan se\u00e7imlerde \u00d6zal&#8217;\u0131n partisinin kazanmas\u0131 demokrasiye erken d\u00f6n\u00fc\u015f i\u00e7in bir \u00fcmit r\u00fczg\u00e2r\u0131d\u0131r.&#8221; Bu makale ertesi g\u00fcn teleksle ABD&#8217;nin Ankara B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi&#8217;ne g\u00f6nderildi ve yaz\u0131lanlar\u0131n ABD h\u00fck\u00fbmetinin g\u00f6r\u00fc\u015flerini yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 notu d\u00fc\u015f\u00fclerek bu destek ve iste\u011fin gere\u011fi ustaca yap\u0131ld\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">&#8211; T\u00fct\u00fcn tekeli kald\u0131r\u0131ld\u0131, Reji&#8217;den Tekel&#8217;e ge\u00e7en ve bunu onca y\u0131l namus gibi koruyan T\u00fcrkiye uluslararas\u0131 t\u00fct\u00fcn tekellerinin bast\u0131rmas\u0131yla kald\u0131rd\u0131 bu tekeli, hem de B\u00fclent Ulusu h\u00fck\u00fbmetinin G\u00fcmr\u00fck ve Tekel Bakan\u0131 Recai Baturalp&#8217;in kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131na kar\u015f\u0131n. Baturalp s\u0131rf bu nedenden dolay\u0131 g\u00f6revinden oldu.<\/div>\n<div dir=\"auto\">&#8211; \u0130rtican\u0131n \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131ld\u0131, l\u00e2iklik kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ald\u0131 y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Ulusal birlik ve ulus anlay\u0131\u015f\u0131 yerine dinsel birlik ve \u00fcmmet\u00e7ilik zihniyeti \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. L\u00e2ik devlet yasalar\u0131 ve bunlar\u0131n yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsenip &#8216;g\u00fcn\u00e2h&#8217; alg\u0131s\u0131 benimsetildi. Devlet y\u00f6netiminde din siyasal ama\u00e7la kullan\u0131ld\u0131, hem de bizzat Kenan Evren taraf\u0131ndan. Nurculuk gibi baz\u0131 olu\u015fumlar en fazla m\u00fcsaadeye mazhar oldular.<\/div>\n<div dir=\"auto\">&#8211; Ve 12 Eyl\u00fbl \u00fcniversiteleri&#8230; Atat\u00fcrk&#8217;\u00fcn ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan \u00fcniversitenin T\u0131p Fak\u00fcltesi&#8217;nde on \u00f6\u011fretim \u00fcyesi taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan ders notlar\u0131nda insan beyninde &#8220;Dua, tap\u0131nma ve h\u00fcrmet merkezleri vard\u0131r&#8221; denildi bilime ayk\u0131r\u0131 olarak.<\/div>\n<div dir=\"auto\">&#8211; Son olarak 12 Eyl\u00fbl&#8217;\u00fcn korkun\u00e7 bil\u00e2n\u00e7osu: 650 bin ki\u015fi g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131, 14 bin ki\u015fi vatanda\u015fl\u0131ktan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131, 388 bin ki\u015fiye pasaport verilmedi, 229 ki\u015fi cezaevinde \u00f6ld\u00fc, 23 bin 700 derne\u011fin faaliyetleri durduruldu, gazetecilere toplam\u0131 3 bin 315 y\u0131la ula\u015fan cezalar verildi.<\/div>\n<div dir=\"auto\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-213\" src=\"https:\/\/www.kirsehirses.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/548102712_24562451823416875_6129999478907333430_n.jpg\" alt=\"\" width=\"299\" height=\"342\" srcset=\"https:\/\/www.kirsehirses.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/548102712_24562451823416875_6129999478907333430_n.jpg 299w, https:\/\/www.kirsehirses.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/548102712_24562451823416875_6129999478907333430_n-262x300.jpg 262w\" sizes=\"auto, (max-width: 299px) 100vw, 299px\" \/><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>12 EYL\u00dcL 1980 DARBES\u0130YLE BA\u015eIMIZA NELER GELD\u0130? \u00c7ok yaz\u0131ld\u0131, \u00e7ok irdelemeler, de\u011ferlendirmeler oldu ya, i\u015fin bilimsel ve de derli toplu bir \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi h\u00e2l\u00e2 yap\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil. Biz bu 12 Eyl\u00fcl g\u00fcn\u00fc, o darbenin 45. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde de\u011ferli bilim insan\u0131 Prof. Dr. \u00c7etin Yetkin&#8217;in &#8220;T\u00fcrkiye&#8217;de Asker\u00ee Darbeler ve Amerika&#8221; adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n (Yeniden Anadolu ve Rumeli M\u00fcdafaa-i Hukuk Yay\u0131nlar\u0131) [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":225,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,3,7],"tags":[],"class_list":["post-221","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kirsehir","category-siyaset","category-turkiye"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/221","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=221"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/221\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":551,"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/221\/revisions\/551"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/225"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=221"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=221"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kirsehirses.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=221"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}