Sonbahar: Sanatın ve Sessizliğin Mevsimi
Doğa, insan ve zaman… Hepsi sonbaharda buluşur.
Kaman’ın Japon Bahçesi’nden Mucur’un Seyfe Gölü’ne kadar her yerde, bir yandan renklerin sessiz güzelliği, öte yandan iklim değişikliğinin acı izleri kendini hissettiriyor.
“Ne güzel şey hatırlamak seni,
Bir mavi ışık gibi uzak ve hüzünlü…”
diyor şair. Belki de sonbaharın en güzel tanımı bu dizelerde gizli: uzak, hüzünlü ama bir o kadar da zarif. Güneşin yakıcı yüzünü geride bırakıp içimizi serinleten bir dinginlik getirir sonbahar. Gök artık masmavi değil, biraz bulutlu; ağaçlar yemyeşil değil, sarının, kızılın, kahverenginin birbirine karıştığı bir tablo gibidir.
Sonbahar, doğanın bize yazdığı en güzel mektuptur aslında. Her yaprak, yavaşça süzülürken toprağa, “yeniden doğmak için ölmek gerek” der gibi usulca düşer. Diğer mevsimler telaşlıdır; yaz sıcaktır, kış serttir, ilkbahar acelecidir. Ama sonbahar… O durur, düşünür, bekler.
Bu yüzden “Sonbahar sanattır, diğerleri mevsim” der şair. Çünkü bu mevsim, doğanın sanatla nefes aldığı, insanın kendini en çok dinlediği zamandır.
Kırşehir’de sonbahar, adeta doğanın kendi elinden çıkmış bir tablo gibidir. Japon Bahçesi’nde sararan yaprakların suya düşüşü, göletteki yansımalarla birleşir; Kent Park’ta yürüyenlerin ayakları altında hışırdayan yaprakların sesi Unesco müzik şehrinin fon müziği olur.
Sabahları ince bir sis kaplar Kırşehir’in caddelerini; gün doğarken Ahi Evran Külliyesi’nin taşları arasında güneşin altın rengi süzülür.
Kalehöyük’ten baktığınızda, şehrin çevresini saran bozkır bile sonbaharda bir başka güzelliğe bürünür.
Ne çok renge, ne çok duygunun izine rastlanır o anda…
Sonbahar, Kırşehir’de bir huzurun adı gibidir. Kentin insanı da bu mevsimde biraz daha dinginleşir, biraz daha içine döner. Belki de bu yüzden Ahilik diyarında, doğa bile ölçülü bir tevazu içinde renk değiştirir.
Ve elbette Kırşehir denince, gönlün sazı susmaz.
Bu topraklarda esen rüzgâr bile bir türkü taşır.
Neşet Ertaş’ın sesi hâlâ bozkırın üzerinden yankılanır; sanki her yaprak düşerken onun sazının teli titrer.
O, bu toprağın hem sesi hem vicdanıdır. Gönlünden dökülen türküler, sonbaharın hüznüyle aynı tondan konuşur.
Bir şair mısralarında şöyle der:
“Yazın yağmur, kışın kar,
Bahar gelir bağlar dar,
Güz gelince gönlüm dar,
Güzüm sensin Kırşehir.”
Bu dörtlükteki “güz”, sadece bir mevsim değildir; bir vefa, bir özlem, bir sükûnet hâlidir.
Neşet Ertaş için sonbahar, doğanın sessizliğinde insanın iç sesini duymaktır.
Onun sazından yükselen nağmeler, Japon Bahçesi’ndeki yaprak hışırtısına, Kent Park’taki rüzgârın uğultusuna karışır.
Kırşehir’in her sokağında onun sesiyle bir hatıra yaşar; her sonbahar geldiğinde, şehir biraz daha Neşet kokar.
Ne yazık ki, bu güzelliği yaşamak artık eskisi kadar uzun sürmüyor.
İklim değişikliği, doğanın yüzyıllardır sürdürdüğü ritmi bozdu. Eskiden eylül serinliğiyle başlayan o tatlı geçiş, şimdi ya birden bastıran soğukla ya da uzayıp giden yaz sıcağıyla yer değiştiriyor.
Bir zamanlar “ara mevsim” dediğimiz ilkbahar ve sonbahar, artık neredeyse görünmez hale geldi.
Kırşehir de bu değişimden payını alıyor.
Bir zamanlar çevresine bereket saçan, binlerce kuş türüne ev sahipliği yapan Seyfe Gölü Kuş Cenneti, artık adının hakkını veremiyor.
Yıllar önce göçmen kuşların gökyüzünü doldurduğu o geniş sulak alanlar, bugün çatlamış topraklarla kaplı. Göçmen kuşlar, artık uğramadan geçiyor bu diyarlardan.
Kuraklık Kırşehir’in en büyük gerçeği haline geldi.
Yağışların azlığı sadece gölleri değil, çiftçinin emeğini, üreticinin umudunu da etkiliyor.
Bu yıl ilkbaharda zamansız gelen soğuklar ve zirai don ağaçları vurdu. Elma, kayısı, kiraz ve ceviz ağaçlarının çoğu meyve vermedi. Bazı köylerde neredeyse hiç hasat yapılamadı.
Üretici, “daha önce böyle bir don görmemiştik” derken; doğa, kendi dengesini sessizce kaybediyordu.
Toprak da konuşuyor aslında.
Normalde eylül ayında yapılan hububat ekimi, bu yıl ekim ayının sonuna yaklaşmamıza rağmen ancak yeni yeni başlatılabiliyor. Tarlalar yağmur bekliyor, tohumun yeşerebilmesi için gökyüzüne umutla bakılıyor.
Artık sonbaharın yaprakları sadece toprağa değil, bize de bir şey anlatıyor:
Dengeyi kaybettik.
Doğanın sabrını zorladık, mevsimlerin sırasını şaşırttık, toprağın dilini unuttuk.
Ama hâlâ geç değil.
Doğanın bize sunduğu her döngü, bir uyarıdan çok bir çağrıdır aslında.
Kırşehir’in sonbaharını izlerken, Japon Bahçesi’nde düşen bir yaprak bize şunu fısıldar:
“Beni korursan, yeniden doğarım.”
Neşet Ertaş’ın sesi de sanki uzaktan aynı şeyi söyler:
“İnsanoğlu, dünyaya hoyrat davranma; sazın teli koparsa, türkü de susar.”
Bu yüzden sonbaharı yalnızca bir mevsim olarak değil, bir uyarı olarak da görmek gerekiyor.
Her dökülen yaprakta, her kuruyan dalda bize anlatılan bir hikâye var.
Doğanın sessiz dilini anlamak, geleceğe en güzel mirası bırakmanın ilk adımıdır.
Sonbahar hâlâ güzel.
Özellikle Kırşehir’de, doğanın renkleriyle insanın iç dünyasının buluştuğu o özel anlarda…
Ama o güzelliği korumak bizim elimizde.
Yoksa şairin dizeleri bir gün şöyle değişebilir:
“Ne güzel şey hatırlamak seni…
Ama sen artık hiç gelmiyorsun.”